Przegrana apelacja to nie koniec drogi poznaj swoje możliwości po prawomocnym wyroku
- Wyrok sądu drugiej instancji jest prawomocny z chwilą ogłoszenia, co oznacza jego wykonalność, w tym natychmiastowe konsekwencje w sprawach karnych.
- Strona przegrywająca apelację zazwyczaj musi pokryć koszty procesowe strony przeciwnej.
- Głównym nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia jest skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego, dostępna w sprawach cywilnych i karnych, ale na ściśle określonych warunkach.
- Wniesienie skargi kasacyjnej wymaga przymusu adwokacko-radcowskiego i wiąże się z krótkimi, nieprzywracalnymi terminami.
- Istnieją także inne nadzwyczajne środki, takie jak wznowienie postępowania, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia czy skarga konstytucyjna.
- W sprawach karnych, nawet po uprawomocnieniu się wyroku, możliwe jest ubieganie się o odroczenie wykonania kary lub System Dozoru Elektronicznego.
Rozumiem, że otrzymanie niekorzystnego wyroku sądu drugiej instancji to ogromny cios. Poczucie szoku, niedowierzania, a nawet bezsilności jest w takiej sytuacji całkowicie naturalne. Wiem z doświadczenia, jak trudno jest zebrać myśli w tak stresującym momencie. Chcę Cię jednak zapewnić, że to nie jest koniec drogi. Kluczowe jest teraz zachowanie spokoju i skupienie się na kolejnych, racjonalnych krokach prawnych, które wciąż możesz podjąć. Wyrok sądu drugiej instancji, czyli sądu apelacyjnego, staje się prawomocny z chwilą jego ogłoszenia. Oznacza to, że orzeczenie jest ostateczne i wykonalne, co w praktyce ma bardzo poważne konsekwencje dla osoby, która przegrała apelację. W sprawach karnych, jeśli sąd apelacyjny utrzymał w mocy wyrok skazujący na bezwzględną karę pozbawienia wolności, skazany musi rozpocząć odbywanie kary. Sąd pierwszej instancji niezwłocznie wydaje wówczas polecenie zatrzymania i doprowadzenia skazanego do aresztu śledczego, co często następuje w ciągu kilku dni. Po przegranej apelacji musisz liczyć się również z koniecznością poniesienia kosztów postępowania. Zgodnie z ogólną zasadą, strona przegrywająca proces jest zobowiązana do zwrotu kosztów poniesionych przez stronę przeciwną w postępowaniu apelacyjnym. W sprawach cywilnych obejmuje to między innymi koszty zastępstwa procesowego, czyli wynagrodzenie adwokata lub radcy prawnego strony wygrywającej. W sprawach karnych skazany jest obciążany kosztami sądowymi, takimi jak opłaty czy wydatki związane z postępowaniem.
Skarga kasacyjna podstawowy nadzwyczajny środek zaskarżenia
Skarga kasacyjna to podstawowy nadzwyczajny środek zaskarżenia od prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji. Wnosi się ją do Sądu Najwyższego. Ważne jest, aby zrozumieć, że skarga kasacyjna nie stanowi "trzeciej instancji" w sensie ponownego rozpoznawania sprawy pod kątem faktów. Jej głównym celem jest kontrola legalności orzeczenia, czyli sprawdzenie, czy sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa. Złożenie skargi kasacyjnej wymaga tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego. Oznacza to, że skarga musi być sporządzona i podpisana przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata lub radcę prawnego. Nie możesz samodzielnie wnieść skargi kasacyjnej, nawet jeśli posiadasz wykształcenie prawnicze, ale nie wykonujesz zawodu adwokata czy radcy. Pomoc prawnika jest absolutnie niezbędna na tym etapie, ponieważ skarga kasacyjna jest niezwykle skomplikowanym pismem procesowym, wymagającym dogłębnej znajomości prawa i praktyki Sądu Najwyższego. Terminy na wniesienie skargi kasacyjnej są bardzo krótkie i co najważniejsze nieprzywracalne. Ich niedotrzymanie skutkuje odrzuceniem skargi i utratą możliwości jej wniesienia.- W sprawach cywilnych termin wynosi 2 miesiące od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem.
- W sprawach karnych termin wynosi 30 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem.
Skarga kasacyjna w sprawach karnych
W sprawach karnych skargę kasacyjną można wnieść jedynie z bardzo konkretnych powodów. Podstawą może być rażące naruszenie prawa materialnego lub procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Dodatkowo, kasację można oprzeć na tzw. bezwzględnych przyczynach odwoławczych, takich jak np. nienależyta obsada sądu, orzeczenie w sprawie o czyn niebędący przestępstwem, czy brak podpisu sędziego pod wyrokiem. Co do zasady, w skardze kasacyjnej w sprawach karnych nie można kwestionować ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy niższych instancji ani zarzucać niewspółmierności kary. Sąd Najwyższy nie bada, czy dowody zostały prawidłowo ocenione, ani czy kara jest zbyt surowa lub zbyt łagodna. Skupia się wyłącznie na poprawności zastosowania prawa. Warto jednak pamiętać o możliwości wniesienia kasacji na korzyść w sprawie o przestępstwo, gdy orzeczono bezwzględną karę pozbawienia wolności w takim przypadku Sąd Najwyższy może uchylić lub zmienić wyrok na korzyść skazanego. W postępowaniu karnym opłata od skargi kasacyjnej jest stała i wynosi 450 zł lub 750 zł, w zależności od rodzaju sprawy. Jak już wspomniałem, skarga musi być sporządzona i podpisana przez profesjonalnego pełnomocnika, a termin na jej wniesienie to 30 dni od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. To bardzo krótki czas, dlatego niezwłoczny kontakt z prawnikiem jest kluczowy.
Skarga kasacyjna w sprawach cywilnych
W sprawach cywilnych podstawy wniesienia skargi kasacyjnej są nieco inne. Można ją oprzeć na naruszeniu prawa materialnego (np. błędna interpretacja przepisów Kodeksu cywilnego) lub naruszeniu przepisów postępowania, pod warunkiem, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podobnie jak w sprawach karnych, Sąd Najwyższy nie bada na nowo faktów, lecz koncentruje się na kwestiach prawnych. W sprawach cywilnych istotnym elementem jest tzw. próg wartości przedmiotu zaskarżenia. Oznacza to, że skarga kasacyjna przysługuje tylko wtedy, gdy wartość przedmiotu sporu (lub zaskarżenia) przekracza określoną kwotę. Obecnie jest to 50 000 zł w sprawach o prawa majątkowe (z pewnymi wyjątkami) oraz 10 000 zł w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Jeśli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa, skarga kasacyjna jest niedopuszczalna. Koszty skargi kasacyjnej w postępowaniu cywilnym są stosunkowe, co oznacza, że zależą od wartości przedmiotu zaskarżenia. Opłata wynosi 5% wartości przedmiotu zaskarżenia, ale nie mniej niż 200 zł i nie więcej niż 100 000 zł. Podobnie jak w sprawach karnych, wymagany jest przymus adwokacko-radcowski, a termin na wniesienie skargi to 2 miesiące od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem.Inne nadzwyczajne środki zaskarżenia
Poza skargą kasacyjną istnieją również inne nadzwyczajne środki zaskarżenia, które mogą być rozważone w wyjątkowych sytuacjach. Wznowienie postępowania to nadzwyczajny środek, który pozwala na ponowne rozpoznanie sprawy, mimo że wyrok stał się prawomocny. Jest to jednak możliwe tylko w ściśle określonych w ustawie przypadkach, zarówno w procedurze cywilnej, jak i karnej. Przykłady obejmują sytuacje, gdy wyrok oparto na sfałszowanym dowodzie, gdy po wydaniu wyroku wykryto nowe fakty lub dowody, które mogłyby wpłynąć na jego treść, lub gdy wyrok został wydany przez sędziego, który podlegał wyłączeniu. To bardzo rzadko stosowany środek, wymagający solidnych podstaw. W postępowaniu cywilnym istnieje również skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Jej celem nie jest zmiana samego wyroku, lecz uzyskanie odszkodowania od Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia. Jest to środek, który można wnieść, gdy orzeczenie jest ewidentnie sprzeczne z przepisami prawa, a strona poniosła w związku z tym szkodę. Ostatecznym środkiem zaskarżenia, który przysługuje, jeśli prawomocny wyrok narusza konstytucyjne wolności lub prawa, jest skarga konstytucyjna. Jest ona kierowana do Trybunału Konstytucyjnego, ale można ją wnieść dopiero po wyczerpaniu wszystkich innych dostępnych dróg prawnych, w tym skargi kasacyjnej. To środek o charakterze subsydiarnym, co oznacza, że jego celem jest ochrona konstytucyjnych praw i wolności, a nie bezpośrednie wzruszenie wyroku.
