E-sąd: Jakie sprawy do EPU? Sprawdź, czy Twoja się kwalifikuje!

Elektroniczne Postępowanie Upominawcze (EPU), powszechnie znane jako e-sąd, to nowoczesna i efektywna ścieżka dochodzenia roszczeń pieniężnych. Stanowi ono kluczową opcję dla wielu osób i firm, poszukujących szybkiego i mniej kosztownego sposobu na odzyskanie należności. W tym artykule, jako Eryk Kaźmierczak, pomogę Ci precyzyjnie ocenić, czy Twoja sprawa kwalifikuje się do tej procedury, dostarczając dokładnych informacji o zakresie i ograniczeniach e-sądu, abyś mógł podjąć świadomą decyzję.

Elektroniczne Postępowanie Upominawcze (EPU): Sąd w internecie w pigułce

Elektroniczne Postępowanie Upominawcze, czyli EPU, to nic innego jak sąd działający w pełni online. Jego głównym celem jest maksymalne uproszczenie i przyspieszenie dochodzenia roszczeń pieniężnych, które nie budzą większych wątpliwości. Co istotne, w całej Polsce jedynym sądem właściwym do prowadzenia spraw w EPU jest VI Wydział Cywilny Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie. To właśnie tam, w wirtualnej przestrzeni, rozstrzygane są tysiące spraw, co znacznie odciąża tradycyjne sądy i pozwala na szybkie uzyskanie nakazu zapłaty.

Dla kogo jest to rozwiązanie? Krótka charakterystyka typowego użytkownika

EPU to idealne rozwiązanie dla każdego, kto dochodzi bezspornych, dobrze udokumentowanych roszczeń pieniężnych. Mówię tu zarówno o osobach fizycznych, które na przykład pożyczyły komuś pieniądze i nie mogą ich odzyskać, jak i o przedsiębiorcach borykających się z niezapłaconymi fakturami. Jeśli cenisz sobie szybkość postępowania, niższe koszty i możliwość załatwienia sprawy bez wychodzenia z domu, to e-sąd jest dla Ciebie. To szczególnie korzystne, gdy masz pewność co do zasadności swojego roszczenia i dysponujesz dowodami, które łatwo opisać.

Jakie sprawy kwalifikują się do rozpatrzenia przez e-sąd?

Złota zasada: Dochodzenie wyłącznie roszczeń pieniężnych

Kluczową zasadą, którą musisz zapamiętać, jest to, że Elektroniczne Postępowanie Upominawcze służy wyłącznie do dochodzenia roszczeń pieniężnych. Oznacza to, że możesz w nim domagać się zapłaty określonej kwoty, na przykład za niezapłacone usługi, towary, czynsz czy pożyczkę. Nie możesz natomiast w e-sądzie dochodzić roszczeń o charakterze niepieniężnym, takich jak żądanie wydania rzeczy, zaniechania jakiejś czynności czy ustalenia stosunku prawnego. Jeśli Twoja sprawa nie dotyczy konkretnej sumy pieniędzy, e-sąd nie będzie dla niej właściwym miejscem.

Warunek terminowości: Dlaczego Twoje roszczenie nie może być starsze niż 3 lata?

Bardzo ważnym warunkiem kwalifikującym sprawę do EPU jest terminowość. Roszczenie musi stać się wymagalne w okresie trzech lat przed dniem wniesienia pozwu. Co to oznacza w praktyce? Pojęcie "wymagalności roszczenia" jest proste: to moment, od którego wierzyciel ma prawo skutecznie domagać się od dłużnika spełnienia świadczenia. Na przykład, jeśli termin płatności faktury upłynął 1 stycznia 2021 roku, to od tego dnia roszczenie stało się wymagalne. Jeśli złożysz pozew w EPU po 1 stycznia 2024 roku, Twoje roszczenie będzie już zbyt stare dla tej procedury i sąd je odrzuci. Pamiętaj o tym, aby nie stracić szansy na szybkie odzyskanie należności.

Prosty stan faktyczny: Kiedy sprawa jest uznawana za "nieskomplikowaną dowodowo"?

EPU zostało stworzone z myślą o sprawach o nieskomplikowanym stanie faktycznym, które nie wymagają przeprowadzenia obszernego postępowania dowodowego. W praktyce oznacza to, że sąd w EPU nie będzie badał skomplikowanych zależności, przesłuchiwał świadków czy zlecał ekspertyz. Opiera się on głównie na twierdzeniach powoda i opisanych przez niego dowodach. Jeśli Twoja sprawa wymaga dogłębnej analizy wielu dokumentów, zeznań świadków, czy też jest sporna co do samych faktów, e-sąd prawdopodobnie nie będzie najlepszym wyborem. Jest to tryb dla spraw, w których okoliczności są jasne i nie budzą wątpliwości.

Praktyczne przykłady spraw idealnych dla EPU (niezapłacone faktury, pożyczki, umowy najmu)

W mojej praktyce widzę wiele typów spraw, które doskonale nadają się do Elektronicznego Postępowania Upominawczego. Oto kilka najczęstszych przykładów:

• Niezapłacone faktury za wykonane usługi lub sprzedane towary.
• Zaległe rachunki za media, takie jak prąd, gaz, telefon czy internet.
• Niespłacone umowy pożyczki, pod warunkiem, że są one dobrze udokumentowane.
• Zaległości z tytułu umów najmu, np. niezapłacony czynsz.
• Inne bezsporne roszczenia cywilne, gospodarcze i pracownicze, gdzie kwota należności jest jasno określona i nie ma wątpliwości co do jej zasadności.

Czerwone światło: Tych spraw nie skierujesz do e-sądu

Gdy adres pozwanego jest nieznany lub znajduje się za granicą

Jednym z fundamentalnych wymogów skutecznego dochodzenia roszczeń w EPU jest możliwość doręczenia nakazu zapłaty pozwanemu. Dlatego też, jeśli miejsce pobytu pozwanego nie jest Ci znane, albo gdyby doręczenie nakazu miałoby nastąpić poza granicami Polski, niestety nie możesz skorzystać z e-sądu. System elektroniczny opiera się na sprawnym doręczaniu pism procesowych, a brak możliwości ustalenia adresu pozwanego lub konieczność doręczeń międzynarodowych uniemożliwia prowadzenie sprawy w tym trybie. W takich sytuacjach konieczne będzie skierowanie sprawy do sądu tradycyjnego.

Sprawy o charakterze niepieniężnym czego nie załatwisz w EPU?

Jak już wspomniałem, EPU jest przeznaczone wyłącznie do roszczeń pieniężnych. Oznacza to, że e-sąd nie rozpatruje spraw, które mają inny charakter. Do typów spraw, których nie załatwisz w EPU, należą:

• Sprawy o wydanie rzeczy (np. zwrot samochodu, nieruchomości).
• Sprawy o zaniechanie czynności (np. zaprzestanie naruszania praw autorskich).
• Sprawy o ustalenie stosunku prawnego (np. ustalenie ojcostwa).
• Sprawy o unieważnienie umowy.

Roszczenia budzące wątpliwości i zależne od świadczenia wzajemnego

Elektroniczne Postępowanie Upominawcze nie jest miejscem na skomplikowane spory. Jeśli przytoczone przez Ciebie okoliczności budzą wątpliwości sądu, roszczenie jest uznane za oczywiście bezzasadne, lub co ważne, zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego, którego Ty jako powód nie spełniłeś, to e-sąd nie będzie właściwą drogą. Przykładowo, jeśli domagasz się zapłaty za usługę, której sam nie wykonałeś w całości lub wcale, sąd w EPU nie wyda nakazu zapłaty. EPU wymaga, aby roszczenie było jasne, bezsporne i nieobwarowane dodatkowymi warunkami, które wymagałyby dogłębnego badania.

Finanse pod lupą: Ile kosztuje e-sąd i dlaczego jest to tańsza opcja?

Jak obliczyć opłatę sądową? Porównanie z postępowaniem tradycyjnym

Jedną z największych zalet EPU są znacznie niższe koszty. Opłata sądowa od pozwu w Elektronicznym Postępowaniu Upominawczym wynosi zaledwie 1,25% wartości przedmiotu sporu, jednak nie mniej niż 30 zł. To aż czterokrotnie mniej niż w tradycyjnym postępowaniu sądowym, gdzie opłata wynosi zazwyczaj 5% wartości przedmiotu sporu. Pozwala to na znaczące oszczędności, zwłaszcza przy wyższych kwotach roszczeń.

Przykład obliczenia: Jeśli dochodzisz roszczenia w wysokości 10 000 zł, opłata w EPU wyniesie 1,25% z 10 000 zł, czyli 125 zł. W tradycyjnym postępowaniu byłoby to 5% z 10 000 zł, czyli 500 zł. Różnica jest znacząca, prawda?

Czy w e-sądzie można ubiegać się o zwolnienie z kosztów?

Niestety, muszę jasno zaznaczyć, że w Elektronicznym Postępowaniu Upominawczym nie ma możliwości ubiegania się o zwolnienie z kosztów sądowych. Mimo że opłaty są niższe, musisz być przygotowany na ich uiszczenie w całości. Jeśli Twoja sytuacja finansowa uniemożliwia pokrycie nawet tak obniżonej opłaty, musisz rozważyć tradycyjną drogę sądową, gdzie istnieje możliwość złożenia wniosku o zwolnienie z kosztów.

Jak w praktyce wygląda postępowanie w e-sądzie?

Od złożenia pozwu do wydania nakazu zapłaty: Co musisz wiedzieć?

Przebieg postępowania w EPU jest wyjątkowo uproszczony i szybki. Oto, jak to wygląda krok po kroku:

1. Złożenie pozwu online: Cała procedura rozpoczyna się od wypełnienia i złożenia pozwu za pośrednictwem systemu teleinformatycznego EPU. Musisz dokładnie opisać swoje roszczenie i powołać dowody.
2. Analiza pozwu przez sąd: Sąd w Lublinie analizuje pozew pod kątem spełnienia formalnych wymogów i zasadności roszczenia. Nie przeprowadza jednak skomplikowanego postępowania dowodowego.
3. Wydanie nakazu zapłaty: Jeśli sąd uzna roszczenie za zasadne i spełnione są wszystkie warunki, wydaje nakaz zapłaty. Może to nastąpić już w ciągu kilku dni lub tygodni od złożenia pozwu, co jest nieosiągalne w tradycyjnym postępowaniu.
4. Doręczenie nakazu pozwanemu: Nakaz zapłaty jest doręczany pozwanemu. Od tego momentu pozwany ma możliwość podjęcia dalszych działań.

Cały proces odbywa się bez konieczności stawiennictwa w sądzie, co jest ogromnym udogodnieniem.

Rola dowodów: Dlaczego tylko je opisujesz, a nie załączasz?

W EPU obowiązuje specyficzna zasada dotycząca dowodów. W przeciwieństwie do tradycyjnego postępowania, nie załącza się fizycznie dokumentów do pozwu. Zamiast tego, musisz je dokładnie opisać i powołać w treści formularza pozwu. Oznacza to, że w pozwie wskazujesz, jakie dowody posiadasz (np. faktura VAT numer X, umowa pożyczki z dnia Y), ale nie dołączasz ich skanów czy kopii. Sąd opiera się na Twoich twierdzeniach jako powoda, zakładając ich prawdziwość. Pamiętaj jednak, że w przypadku sprzeciwu pozwanego, te dowody będą musiały być przedstawione w sądzie tradycyjnym.

Co się stanie, gdy pozwany wniesie sprzeciw? Konsekwencje dla Twojej sprawy

Po doręczeniu nakazu zapłaty, pozwany ma 14 dni na wniesienie sprzeciwu. Jest to jego prawo i często się zdarza, nawet jeśli roszczenie jest zasadne. Jeśli pozwany skutecznie wniesie sprzeciw, nakaz zapłaty automatycznie traci moc. W takiej sytuacji postępowanie elektroniczne w EPU zostaje umorzone. Nie oznacza to jednak, że tracisz swoje roszczenie! Po umorzeniu sprawy w e-sądzie, możesz, a właściwie powinieneś, wnieść sprawę do sądu właściwości ogólnej (czyli do sądu rejonowego lub okręgowego właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego) w tradycyjnym trybie. Wówczas sprawa będzie rozpatrywana od nowa, już z możliwością pełnego postępowania dowodowego, w tym przedstawiania dokumentów i przesłuchiwania świadków.

Najczęstsze błędy i pułapki: Jak ich unikać przy składaniu pozwu?

Brak numeru PESEL lub NIP pozwanego jak przygotować się do pozwu?

Jednym z najczęstszych błędów, który może skutkować odrzuceniem pozwu w EPU, jest brak pełnych i poprawnych danych pozwanego. Posiadanie numeru PESEL lub NIP pozwanego jest absolutnie kluczowe, zwłaszcza gdy dochodzisz roszczeń od osoby fizycznej lub przedsiębiorcy. Bez tych danych system może mieć problem z identyfikacją pozwanego, co uniemożliwi skuteczne doręczenie nakazu zapłaty. Zawsze upewnij się, że masz te informacje przed złożeniem pozwu. Jeśli ich nie posiadasz, być może będziesz musiał najpierw podjąć kroki w celu ich ustalenia, co może wymagać skorzystania z innych ścieżek prawnych.

Niewłaściwe określenie daty wymagalności roszczenia i jego skutki

Jak już wspomniałem, data wymagalności roszczenia jest kamieniem węgielnym postępowania w EPU. Niewłaściwe określenie tej daty w pozwie to kolejna pułapka, w którą łatwo wpaść. Jeśli wskażesz datę, która sprawia, że roszczenie jest starsze niż trzy lata przed dniem złożenia pozwu, sąd odrzuci Twój pozew. Podobnie, błędne określenie daty, które budzi wątpliwości sądu, może prowadzić do wezwania do uzupełnienia braków, a w konsekwencji do przedłużenia postępowania lub nawet jego umorzenia. Zawsze dokładnie sprawdź daty na dokumentach, które stanowią podstawę Twojego roszczenia, aby uniknąć tych problemów.

Czy e-sąd to właściwa droga dla Twojej sprawy?

Checklista: Sprawdź w 5 punktach, czy Twoja sprawa nadaje się do EPU

Aby szybko ocenić, czy EPU jest odpowiednie dla Twojej sytuacji, przejdź przez tę krótką checklistę:

• Czy Twoje roszczenie ma charakter wyłącznie pieniężny?
• Czy roszczenie stało się wymagalne w ciągu ostatnich trzech lat?
• Czy masz pełne i poprawne dane pozwanego, w tym PESEL/NIP?
• Czy stan faktyczny sprawy jest prosty i nie wymaga skomplikowanego postępowania dowodowego (np. przesłuchiwania wielu świadków)?
• Czy adres pozwanego jest znany i znajduje się w Polsce?

Jeśli odpowiedziałeś twierdząco na wszystkie te pytania, masz duże szanse na skuteczne dochodzenie roszczeń w e-sądzie.

Przeczytaj również: Sąd a zwrot kosztów dojazdu świadka: Ile czekać? Poradnik.

Kiedy mimo wszystko lepiej wybrać tradycyjną ścieżkę sądową?

Mimo licznych zalet EPU, istnieją sytuacje, w których tradycyjne postępowanie sądowe będzie lepszym wyborem. Zawsze rekomenduję tę drogę, jeśli:

• Twoja sprawa ma skomplikowany stan faktyczny, wymagający dogłębnego badania dowodów i zeznań.
• Adres pozwanego jest nieznany lub mieszka on za granicą.
• Dochodzisz roszczeń niepieniężnych (np. o wydanie rzeczy).
• Potrzebujesz ubiegać się o zwolnienie z kosztów sądowych, ponieważ EPU takiej możliwości nie oferuje.
• Istnieje duże prawdopodobieństwo, że pozwany wniesie sprzeciw, a Ty wolisz od razu rozpocząć postępowanie, które od początku przewiduje możliwość pełnego postępowania dowodowego.

Pamiętaj, wybór odpowiedniej ścieżki jest kluczowy dla efektywności i powodzenia Twojej sprawy.